Slug: sri-kanaka-durga-temple-indrakeeladri-history-significance
జన గళం ఆధ్యాత్మిక డెస్క్: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రమైన విజయవాడ నగరంలో కృష్ణానదీ తీరాన ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతంపై వెలిసిన శ్రీ కనకదుర్గ అమ్మవారి దివ్యక్షేత్రం జగద్విఖ్యాతమైంది. సనాతన ధర్మంలో అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఒకటిగా మరియు స్వయంభూ క్షేత్రంగా విరాజిల్లుతున్న ఈ పుణ్యక్షేత్రానికి గొప్ప పౌరాణిక, చారిత్రక ప్రాశస్త్యం ఉంది. పూర్వకాలంలో ఇంద్రకీలుడనే మహర్షి లేదా యక్షుడు జగన్మాతను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఇక్కడ తీవ్రమైన తపస్సు చేయగా, ఆయన భక్తికి మెచ్చి అమ్మవారు పర్వత రూపంలో స్థిరపడి భక్తులను బ్రోస్తానని అభయమిచ్చింది. నాటి నుంచి ఆ పర్వతం ఇంద్రకీలాద్రిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఈ క్షేత్రంలో అమ్మవారు వివిధ కల్పాలలో శ్రీ లలిత, ఉమ, గౌరి, బ్రహ్మచారిణి, చండి, చాముండి, కాళిక, మహిషమర్దిని మరియు కనకదుర్గ వంటి నామాలతో పూజలందుకుంటోంది. దేవతల కోరిక మేరకు మహిషాసురుడిని వధించిన తర్వాత అమ్మవారు బంగారు కాంతులతో ప్రకాశిస్తూ ఇంద్రకీలాద్రిపై అవతరించడం వల్ల ఆమెకు కనకదుర్గ అనే నామధేయం స్థిరపడింది. సింహవాహినియై, అష్టభుజాలలో దివ్య ఆయుధాలను ధరించి దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ చేస్తూ భక్తుల పాలిట కల్పవృక్షంగా కొలువై ఉంది. రాక్షస సంహారానంతరం అమ్మవారి ఉగ్రరూపాన్ని శాంతింపజేయడానికి జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులవారు ఇంద్రకీలాద్రిని దర్శించి ఆమె ఎడమవైపున అత్యంత శక్తివంతమైన శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఈ శ్రీచక్ర స్థాపన తర్వాత అమ్మవారు సౌమ్య రూపిణిగా మారి భక్తులకు అనుగ్రహాన్ని ప్రసిద్ధి చెందారు.
ద్వాపరయుగంలో అర్జునుడు పాశుపతాస్త్రం కోసం శివుని గురించి ఇంద్రకీలాద్రిపై తపస్సు చేసిన ప్రాంతం కావడం చేత దీనికి విజయవాడ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. కనకదుర్గమ్మతో పాటు ఇక్కడ శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి కూడా కొలువై ఉండటంతో ఇది ఉభయ క్షేత్రంగా వెలుగొందుతోంది. ఈ దివ్యధామంలో నిత్యం వేదోక్తంగా అభిషేకాలు, కుంకుమార్చనలు జరుగుతాయి. ఆశ్వయుజ మాసంలో వచ్చే శరన్నవరాత్రి వేడుకలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ తొమ్మిది రోజులు అమ్మవారు రోజుకో విశేష అవతారంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. అలాగే విజయదశమి రోజు సాయంత్రం కృష్ణానదిలో నిర్వహించే శ్రీ దంపతుల హంసవాహన తెప్పోత్సవం కంటికి పండుగలా సాగుతుంది. ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువైన శ్రీ కనకదుర్గమ్మ దర్శనం సకల పాపాలను హరించి సర్వమంగళాలను ప్రసాదిస్తుందని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.