జన గళం ఆధ్యాత్మిక డెస్క్: సనాతన హిందూ ధర్మంలో పుట్టుక నుంచి మరణం వరకు జరిగే ప్రతి సంస్కారంలోనూ అద్భుతమైన శాస్త్రీయ, ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞానం నిక్షిప్తమై ఉంటుంది. ముఖ్యంగా అంతిమ యాత్రలో నిర్వహించే కర్మకాండల వెనుక లోతైన పరమార్థాలు దాగి ఉన్నాయి. మనిషి ప్రాణం కోల్పోయిన అనంతరం నిర్వహించే అపర కర్మలలో చితి చుట్టూ నీటి కుండతో ప్రదక్షిణలు చేసి, ఆ కుండకు రంధ్రాలు చేస్తూ చివరికి దానిని నేలకేసి పగలగొట్టే ఆచారం తరతరాలుగా వస్తోంది. ఈ విధమైన ఆచారం కేవలం నమ్మకం మాత్రమే కాదని, దీని వెనుక శరీరం, ఆత్మల అనుబంధాన్ని తెలిపే అద్భుతమైన తత్వ వివేచన దాగి ఉందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
మరణానంతరం దేహం నిర్జీవమైనప్పటికీ, ఆత్మకు శరీరంతో ఉన్న అనుబంధం, భౌతిక బంధాలపై ఉన్న వ్యామోహం వెంటనే వీడిపోవు. జీవించి ఉన్నంత కాలం సంసార జీవితంలో, సంపాదనలో, బంధుమిత్రుల ప్రేమలో లీనమైన ఆత్మ, శరీరం నుంచి వేరైన తర్వాత కూడా తిరిగి ఆ శరీరంలోకి ప్రవేశించేందుకు ప్రయత్నిస్తుందని మన పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ క్రమంలో అంతిమ యాత్ర సమయంలో మార్గమధ్యంలో పాడెను కిందకు దించి బియ్యం లేదా ఆవాలు చల్లడం వంటి ఆచారాలు కూడా ఆత్మ భౌతిక లోకంపై వ్యామోహాన్ని వీడి ప్రశాంతంగా ముందుకు సాగేందుకే పెద్దలు నిర్ణయించారని భావిస్తారు.
చితి వద్ద నిర్వహించే కుండ ప్రక్రియ మానవ శరీర అశాశ్వతత్వాన్ని నేరుగా ఆత్మకు తెలియజేసే ప్రక్రియగా నిలుస్తుంది. కుండను మానవ శరీరానికి ప్రతీకగాను, అందులోని నీటిని ప్రాణానికి సంకేతంగాను భావిస్తారు. కుండకు చేసిన రంధ్రాల నుంచి నీరు కారిపోయినట్లే శరీరంలోంచి ప్రాణం నిష్క్రమించిందని, కుండను నేలకేసి పగలగొట్టడం ద్వారా భౌతిక దేహం నశించిపోయిందని ఆత్మకు స్పష్టమైన సంకేతాన్ని ఇస్తారు. నీకు ఇక భౌతిక దేహం మిగలలేదని, మోక్ష మార్గంలో పయనించాలని ఆత్మను మేల్కొలిపే ఉద్దేశంతోనే ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. మన ప్రాచీన ఆచారాల్లో దాగి ఉన్న ఇలాంటి నిగూఢ అర్థాలను తెలుసుకుని వాటిని గౌరవించాల్సిన బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరిపై ఉందని పండితులు గుర్తుచేస్తున్నారు.